انتشارات پنگوئن، یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین ناشران تاریخ ادبیات مدرنه. شاید به جرأت بشه گفت کمتر کتابخونیه که اسم پنگوئن رو نشنیده. نشر پنگوئن، بیش از هر چیزی با طراحی جلد منحصربهفرد و رویکرد خلاقانهاش به طراحی بصری کتابها شناخته میشه. اما چرا جلد کتاب برای این نشر تا این اندازه اهمیت داره؟
انتشارات پنگوئن، سال ۱۹۳۵ توسط آلن لین تو انگلستان تأسیس شد و از همون ابتدا تونست با طراحی جلد خاص خودش، کتابها رو برای جامعه زمان خودش به کالایی عام و قابل دسترس تبدیل کنه. پیش از اون دوران، کتابها عمدتاً شاید جزو اقلام لوکس محسوب میشدن و دسترسی عمومی چندانی بهشون وجود نداشت. اما پنگوئن با قیمت پایین و طراحی جلد ساده و در عین حال برجسته خودش تونست انقلابی تو صنعت نشر ایجاد کنه.
سه اصل کلیدی که طراحی جلد نشر پنگوئن از روز اول بر اساس اونها شکل گرفت، عبارتن از:
- جسارت در طراحی: طراحیهایی که سنتشکنی میکنن و از قواعد متداول خارج میشن.
- تمایز بصری: طرحهایی که روی قفسه کتابها به راحتی قابل تشخیص باشن.
- مقرون به صرفه و تولید انبوه: طراحیهایی ساده و قابل اجرا در تیراژ بالا.
طراحی جلد پنگوئن همیشه تلفیقی از مدرنیته و سنت، تازگی و آشنایی و در عین حال جسارت و سادگی بوده. این نشر تونست تو همون سال اول فعالیت خودش بیش از سه میلیون نسخه کتاب بفروشه که این میزان فروش، تا حد زیادی مدیون طراحی جلد اونها بود.
همچنین بخوانید: درخشش انیمیشن کوتاه برنده اسکار: «در سایه سرو»
رقابت طراحی جلد کتاب ۲۰۲۵؛ نودمین سالگرد نشر پنگوئن
برای جشن نود سالگی این نشر، امسال رقابتی ویژه برای طراحی جلد کتاب در همکاری با نشریه «Creative Review» برگزار شد که طی اون طراحا باید یه سیستم طراحی بصری جدید برای جلد کتابهای جیبی ارائه میکردن. هدف از این رقابت، بهروز کردن زبان طراحی جلد پنگوئن و سازگار کردن اون با نیازهای بازار معاصر و مخاطب امروزی بود.
تو این رقابت، طراحا موظف بودن سیستمی طراحی کنن که ضمن رعایت سه اصل قدیمی و تاریخی نشر پنگوئن، بتونه روی سه عنوان کتاب متفاوت از لیست پیشنهادی برگزارکنندگان پیادهسازی بشه. این سه کتاب میتونستن از ژانرها و دورههای مختلفی انتخاب بشن، تا مشخص بشه که سیستم طراحی ارائهشده، انعطاف لازم برای استفاده در عناوین متنوع رو داره.
جزئیات فنی و الزامات طراحی
شرکتکنندگان موظف بودن طراحی جلد کتاب خودشون رو با استفاده از قالب استاندارد جلد کتابهای جیبی پنگوئن (ابعاد ۱۹۸ در ۱۲۹ میلیمتر و عطف ۲۰ میلیمتر) پیادهسازی کنن. الزام دیگه، جانمایی لوگوی پنگوئن روی جلد و عطف بود که البته مکان دقیق اون به عهده طراح گذاشته شده بود. همچنین طراحا باید موارد فنی چاپ از جمله Bleed (فضای اضافی اطراف جلد برای برش دقیق) و Crop Marks (علامتهای برش) رو رعایت میکردن.
استفاده از انواع فونتها هم آزاد بود اما رعایت قوانین کپیرایت و اطمینان از داشتن اجازه استفاده از فونتها الزامی بود.
برندگان و رویکردشون به بریف طراحی
نفر اول: الا دورینگتون (Ella Dorrington)
الا دورینگتون طرحی خلق کرد که با الهام از سیستم رنگی تاریخی پنگوئن (Tri-band)، یه پالت رنگی مدرن و متناسب با فضاهای دیجیتال و چاپی رو پیشنهاد میکرد. مهمترین ویژگی طرح دورینگتون، تصاویر عکاسیشدهای بودن که به دو بخش تقسیم میشدن و هر نیمه به تنهایی یه معنای ضمنی از محتوای کتاب ارائه میداد. این تصاویر زمانی بهصورت کامل دیده میشدن که جلد بهطور کامل باز بشه.
همچنین دورینگتون در اقدامی جسورانه، به جای پنهان کردن ژانر کتاب پشت جلد، اون رو روی جلد آورد تا خوانندگان بتونن بهسرعت کتابها رو شناسایی کنن.
نفر دوم: ابی مویر (Abby Muir)
ابی مویر برای طراحی جلد کتاب به سراغ تکنیک چاپ ریزوگراف رفت؛ تکنیکی که به دلیل محدودیتهاش کمتر در طراحی جلد استفاده میشه. هرچند که مویربهصورت فیزیکی به این تکنیک دسترسی نداشت، اما توانست با استفاده از فتوشاپ و خلق بافتها و لایههای ترنسپرنسی، حس و حال این چاپ رو به خوبی بازسازی کنه.
تصاویر استفادهشده در جلدهای مویر از آرشیو دیجیتال موزه متروپولیتن انتخاب شدن و این انتخاب هوشمندانه باعث شد طرح عمق تاریخی و فرهنگی خاصی پیدا کنه.
همچنین بخوانید: آنچه در جشنواره انیمیشن Annecy 2025 خواهیم دید
نفر سوم: دنیل باسونز (Daniel Bossons)
باسونز تو طراحی خودش تصمیم گرفت بهشکلی انتزاعی، فرم سادهای از بدن یه پنگوئن رو در قالب یه قاب گرافیکی روی جلدها پیاده کنه. این فرم انتزاعی، فضای بسیار مناسبی برای تصویرسازی و تایپوگرافی فراهم کرد و با انتخاب فونت هلوتیکا، تعادل مناسبی میون سنت و مدرنیته ایجاد کرد.
در نهایت
جلد کتاب، اولین و شاید مهمترین نقطه تماس مخاطب با کتابه. با وجود اینکه ارزش حقیقی هر کتاب در محتوای اونه، اما نمیشه نقش طراحی جلد رو در جذب مخاطب نادیده گرفت. جلد، هویت بصری کتاب رو شکل میده و تو قفسههای شلوغ کتابفروشیها و پلتفرمهای دیجیتال، میتونه تفاوت معناداری در فروش ایجاد کنه.
شما چقدر به جلد کتاب توجه میکنید؟ یا بهتر بپرسیم: جلد یه کتاب چقدر روی انتخابتون تاثیر میذاره؟