نمایشهای مد پاییز رویدادهایی هستن که هیچ علاقهمندی نباید از دستشون بده. توی این فصل، تقویم فشن پر از اتفاقهای مهیجه. از بازگشت چهرههای نوستالژیک بگیرید، تا اولین قدمهای طراحان جدید توی خونههای بزرگ، پاییز امسال بهخصوص برای علاقمندان طراحی و فشن، پر از غافلگیریه. ولی با این همه رویداد، چطور بدونیم کدومشون واقعا ارزش دنبال کردن دارن؟ تو این مقاله، سه تا معیار کلیدی رو مبنای گزینشمون قرار دادیم:
۱. بازخورد و هیجان (Hype Thermometer):
اونهایی که تو شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام، توییتر یا تیکتاک حسابی ترند شدن و موضوع صحبتا هستن.
۲. جزئیات فنی (Technical Spectacle):
نمایشهایی که با صحنهپردازی انقلابی یا تکنیکهای خلاقانه قراره ارائه بشن.
۳. چهرههای تازهنفس (New Blood):
استعدادهای جدیدی که قراره توی برندهای مطرح جریانهای جدید بسازن.
پاییز، پادشاه فصلهای فشن
تقویم مد جهانی سالهاست که یه ریتم مشخص داره. دو فصل اصلی، بهار/تابستون و پاییز/زمستون هستن. ولی اگه دقیقتر نگاه کنیم، نمایشهای مد پاییز همیشه برخلاف کلکسیونهای تابستونی که رنگارنگتر و سبکترن، فصل نمایش قدرت برندها بودن.
از دهه ۵۰ و ۶۰ میلادی به بعد، وقتی پاریس و میلان کمکم بهعنوان مراکز تعیینکننده فشن جا افتادن، شوهای پاییزی دیگه شکل جشنوارههایی رو به خودش گرفتن که هم دیزاین جدیتری داشتن، هم مصرفکنندههای سطح بالاتری. تو همون زمان، تقاضای اقتصادی برای لباسهایی گرمتر، رسمیتر و مناسبتر برای فضای شهری بعد از تعطیلات تابستونی، برندها رو مجبور کرد تو فصل پاییز سنگتموم بذارن.
اما اوجگرفتن واقعی این جریان از اواخر دهه ۹۰ شروع شد، وقتی که اینترنت و بعدتر شبکههای اجتماعی وارد ماجرا شدن. یه روز رسید که دیگه فشنشوها موضوعی نبودن که فقط خریدارها و منتقدها دنبالش میکنن؛ حالا همه آدمهای معمولی هم میتونستن راجع به این برنامهها توییت کنن، استوری بذارن، نقد بنویسن یا فقط با یه اسکرینشات، یه صحنه از نمایش رو تو کل اینترنت پخش کنن. اینطوری، کمکم نمایشهای مد پاییز از یه رویداد صنعتی، تبدیل شدن به یه رخداد فرهنگی عمومی.
از زاویه برندها به پاییز نگاه کنیم
از نظر اجتماعی اگر بهش نگاه کنیم، علیالخصوص در چند سال اخیر، این نمایشها سالبهسال بیشتر به سمتی حرکت کردن که تبدیلشون کرد به سکوی اعلام موضع برندها. مفاهیمی مثل بدنپذیری (body positivity)، شمول فرهنگی، محیطزیست، یا حتی اعتراضهای سیاسی، همه و همه راهشون رو به صحنهی پاییز باز کردن.
از نظر اقتصادی هم که ماجرا خیلی بزرگتره. نمایشهای مد پاییز ۲۰۲۵ نقش مهمی در پیشفروش محصولات زمستونی دارن. خریدارهای عمده، از فروشگاههای زنجیرهای گرفته تا بوتیکهای لوکس، تو همین زمان سفارشهای اصلیشون رو ثبت میکنن. برندهایی که توی شوهای پاییزی خوب بدرخشن، میتونن کل سال مالیشون رو تضمین کنن. اما حتی تمام اینهایی که مرور کردیم فقط یه بخش کوچیک از این چرخه اقتصادیه. نمایش پاییزی در واقعیت یه پروژهی چندصد هزار دلاریه که با اسپانسرینگ، تولید محتوا، همکاری با اینفلوئنسرها و پخش زنده، تبدیل شده به یه ماشین اقتصادی پیچیده.
در نتیجه، اونچیزی که امروز به اسم نمایشهای مد پاییز ۲۰۲۵ میشناسیم، حاصل تکامل چند دههای فشن، رسانه، سرمایهگذاری و فرهنگ عامهست. و همین پیچیدگیه که باعث میشه دنبال کردن این نمایشها برای هرکسی که راجع به دنیای مد جدیه، عملا ضروری باشه.
تو این شلوغی چی رو باید دنبال کنیم؟
خب، خودمون میدونیم که پیگیری دنیای مد توی این فصل کار آسونی نیست. تعداد اجراها، برندها و شهرهایی که توشون فشنشو برگزار میشه اونقدری زیاده که حتی فشنبازهای حرفهای هم بعضی وقتا از بعضیاشون جا میمونن. وقتی هر هفته چند تا شو در سطح جهانی داریم، ممکنه نمیدونیم چی رو باید جدی بگیریم و چی رو بذاریم کنار.
برای همین تصمیم گرفتیم این مسیر رو برای شما آسونتر کنیم. از بین نمایشهای مد پاییز که تا الان اعلام شدن، چند تا از نمایشهایی رو انتخاب کردیم که احتمالا قراره از باقی متفاوتتر باشن، هم از نظر هیاهو و واکنشها، هم از نظر فنی و خلاقانه بودن اجرا و هم به خاطر حضور چهرههای تازهنفس و جریانساز.
نیویورک فشن ویک (۱۱ تا ۱۶ شهریور ۱۴۰۴)
نیویورک هر سال شروعکنندهی تقویم جهانی مد به حساب میاد. امسال هم از قبل، نشونههای زیادی وجود داره که این هفته قراره یکی از پرخبرترین و پربازخوردترین دورههای خودش باشه. نیویورک یه برتری خاص نسبت به شهرهای دیگه داره، چون شهریه که رسانهها و شبکههای اجتماعی توش لحظهبهلحظه جریانسازی میکنن. همه اخبار جریانهای نوی هنری از نیویورک بلند میشه یا تو نیویورک به اوج میرسه. همین حالا، تیزرهایی از برندهایی مثل Area و Collina Strada در فضای آنلاین وایرال شده و نشون میده که شوهای این برندها به ارائه جذاب لباسهاشون بسنده نکردن، بلکه به اجراهای صحنهای و ایدههای مفهومی هم توجه دارن.
از نظر نمایش فنی، برندهایی مثل Proenza Schouler و Michael Kors معمولا تمرکزشون رو روی صحنههای منظم و لوکس میذارن، اما امسال چند نام جدید هم وعدهی اجراهای متفاوت دادن. مثلا شایعه شده که یکی از شوهای مهم امسال قراره بهطور کامل در فضای باز و با طراحی تعاملی برگزار بشه؛ چیزی که در شهری مثل نیویورک میتونه چالشبرانگیز و البته بهشدت بهیادموندنی باشه.
سکوی پرتابی بهنام نیویورک
اما مهمترین بعد این فصل شاید چهرههای جدیدش باشه. نیویورک سالهاست که سکوی پرتاب طراحان جوان و مستقل بوده. همین امسال چندین طراح تازهکار با حمایت پلتفرمهایی مثل CFDA (شورای طراحان مد آمریکا) روی صحنه میان. حضور این چهرههای نو، نیویورک رو به محلی برای ریسکپذیری و کشف نگاههای جدید تبدیل میکنه. برای مثال، طراحانی که بیشتر روی مد پایدار و استفاده از مواد بازیافتی کار میکنن، این بار توجه زیادی به خودشون جلب کردن.
از نظر اقتصادی، نیویورک برای برندهای آمریکایی اهمیت حیاتی داره. چون زمان نمایشهای مد پاییز، دقیقا با شروع سفارشهای پاییز و زمستون برای فروشگاههای زنجیرهای هماهنگ میشه. هر برندی که بتونه در این هفته بدرخشه، احتمالا بخش بزرگی از سهم بازار داخلی آمریکا رو به دست میاره. در عین حال، فراموش نکنیم که طبیعتا برندهای بینالمللی هم این فضا رو فرصتی میبینن برای معرفی خودشون به خریدارهای آمریکایی.
پاریس اوت کوتور – هفته مد پاییز ۱۴۰۴
اوتکوتور پاریس، همیشه یه قلمرو جداست، چون اصلا فلسفهی مجزای خودش رو داره. از تعداد محدود برندهای مجاز بگیرید، تا لباسهای دستدوز و اختصاصی و اجراهایی که بیشتر شبیه تئاترن.
تو پاییز ۲۰۲۵، این هفته پاریس دقیقا وسط نمایشهای مد پاییز پیشرو قرار گرفته و حضور چند طراح خاص باعث شده توجه زیادی بهش جلب بشه. برندی مثل Schiaparelli که توی فصلهای گذشته با یه اجرای سوررئال حسابی خبرساز شده بود، امسال هم احتمالا یکی از نقاط کانونی بحثها خواهد بود. برندهای دیگهای مثل Dior و Valentino هم در این هفته نمایش دارن، که حضورشون همیشه به این معناست که جهتهای آینده بسیاری از برندهای لاین مشابه بعد از این مواجهه قراره تغییر کنه و شکل بگیره. این برندها معمولا برندهایی هستن که جریانهای جدید رو رقم میزنن و جا میندازن.
پشت اون پردههای ساتن و ابریشمی چه خبره؟
اوتکوتور همیشه بحث داغی توی شبکههای اجتماعی نیست، اما هر ویدیوی کوتاهی که ازش بیرون میاد، معمولا تا روزها بازنشر میشه. علتش هم اینه که این لباسها برای فرش قرمز یا رویدادهای خاص ساخته میشن و همین باعث میشه مخاطب عام هم کنجکاو باشه ببینه پشتپرده این سطح از ظرافت و تجمل چه خبره.
گاهی ماهها یا حتی سالها کار تکنیکی پشت یهدونه کت یا لباس شب خوابیده. پس طبیعتا برندها هم سعی میکنن این زحمت فنی رو توی صحنه هم نشون بدن. برای مثال، سال گذشته اجرای Dior با پسزمینهی متحرک و طراحی نور مینیمال، بهشکل دقیقی با جزئیات دوخت لباسها هماهنگ شده بود و احتمالا امسال هم ترکیب فضا و لباس به همون اندازه براشون مهم خواهد بود.
چندتا از لاینهای دیزاین این برندها دچار تغییر شدن و شنیدهها حاکی از اونن که در بعضی از اتلیهها، نسل جدیدی از دستیاران طراحی حالا نقشی پررنگتر دارن. درسته که اوتکوتور هنوز یه باشگاه بستهست، ولی کمکم داره نشونههایی از پوستاندازی نشون میده و اونهایی که دقیقتر به نمایشهای مد پاییز ۲۰۲۵ نگاه میکنن، همینجا اولین ردپاهای نسل بعدی فشن رو میبینن.
توکیو فشن ویک (۲۵ شهریور تا ۳ مهر ۱۴۰۴)
توکیو فشن ویک همیشه تفاوت خودش رو با بقیه پایتختهای مد حفظ کرده. این رویداد بیشتر دربارهی تلفیق سنت ژاپنی با فناوری و نگاه آیندهگرایانهست. امسال هم تقویم بهار/تابستون ۲۰۲۶ توی پاییز برگزار میشه و همین خودش باعث شده نگاهها به سمتش جلب بشه.
اجراهای توکیو همیشه یه چیزی توی خودشون دارن که بهمعنای واقعی غیرمنتظرهست. چه لباسهایی با تکنولوژی پوشیدنی (wearable tech)، چه طراحیهایی که از مانگا و انیمه الهام میگیرن، یا حتی شوهایی که تو خیابونهای شلوغ شینجوکو برگزار میشن، هر کدوم میتونن محتوای وایرال فضای مجازی بشن.
مثل همیشه، توکیو غافلگیرمون میکنه
در بُعد نمایش فنی، توکیو جاییه که برندها برای آزمون و خطا دستشون بازتره. برخلاف پاریس که بیشتر روی تجمل و ظرافت تکنیکی تمرکز میکنه، یا نیویورک که فضای تجاریتری داره، توی توکیو فشنویک، فضا بیشتر شبیه آزمایشگاه خلاقیته. برندهای جوانتر مثل Anrealage یا TAAKK معمولا سراغ نورپردازیهای هوش مصنوعی، لباسهای تعاملی، یا متریالهای غیرمنتظره میرن. چند طراح نوظهور آسیایی که بهتازگی توجه رسانههای جهانی رو جلب کردن، برای اولین بار قراره اینجا شو داشته باشن. اینجور که بهنظر میاد، توکیو داره تبدیل میشه به سکویی برای معرفی نسل جدید طراحان قاره آسیا که شاید بهزودی سر از برندهای جهانی دربیارن. همین ورود چهرههای تازه، چشمانداز این هفته رو هیجانانگیزتر میکنه.
از نظر اقتصادی هم نباید توکیو رو دستکم گرفت. بازار داخلی ژاپن هنوز یکی از بزرگترین مصرفکنندههای لوکس جهانه. برندهایی که توکیو رو جدی میگیرن، معمولا دنبال اینن که پایگاه خودشون رو در شرق آسیا محکمتر کنن. همکاریهای اخیر بین برندهای ژاپنی و غولهای فناوری مثل Sony یا SoftBank هم نشون دیگهای از این حقیقته که فشن در ژاپن، بیشتر دربارهی آیندهی تعامل مد، تکنولوژی و زندگی روزمرهست.
جابهجاییهای جنجالی
در هر فصل، چند طراح جدید وارد صحنه میشن، ولی تو پاییز ۲۰۲۵ تعداد دبیوهای حساس و پرماجرا بهطرز کمسابقهای زیاده. چه اونهایی که سکان یک برند بزرگ رو بهتازگی بهدست گرفتن، چه اونهایی که بعد از سالها، قراره سبک و سیاق خاص خودشون رو تو فضای جدیدی پیاده کنن.
لوییز تروتر در بوتگا ونتا (Bottega Veneta – میلان)
لوییز تروتر، اولین زنیه که سکان برند ایتالیایی بوتگا ونتا رو بهدست گرفته. قبل از این در لاکوست فعالیت میکرد و نگاهش بیشتر روی طراحی کاربردی با خطهای تمیز و مینیمال متمرکز بود. با در نظر داشتن این که بوتگا ونتا بعد از دورهی خلاقانهی دنیل لی و پس از اون متئو بلیزی حالا به نقطهای رسیده که نیاز به جهتگیری تازهای داره، ورود تروتر میتونه برای این برند فصل جدیدی باشه. همه منتظرن ببینن چطور بافتهای چرمی معروف بوتگا، زیر لنز زنانه و مینیمالیستی تروتر بازتعریف میشه.
سیمونه بلوتی در جیل ساندر (Jil Sander – میلان)
سیمونه بلوتی سابقهی کار در برندهایی مثل Zegna و Gucci رو داره و حالا بهعنوان مدیر خلاق جیل ساندر معرفی شده؛ برندی که همیشه به فرم، جزئیات دقیق و فضای مینیمال وفادار بوده. نگاه بلوتی میتونه این برند رو دوباره زنده کنه یا مسیری جدید براش بسازه. فراموش نکنیم که جیل ساندر در سالهای اخیر حسابی سر دوراهی بازار انبوه و طراحی مفهومی دستوپا میزده.
داریو ویتاله در ورساچه (Versace – میلان)
داریو ویتاله، چهرهای جوانتر و کمتر شناختهشدهست که قرار شده جانشین دوناتلا ورساچه در طراحی بشه. ورود اون میتونه جهت برند رو بهکل کامل تغییر بده. ورساچه همیشه با هویت بصری قوی، جذابیت اغراقشده و نمادهای قدرت زنانه شناخته میشده. حالا سوال همهمون اینه که آیا ویتاله این زبان تصویری رو ادامه میده یا مسیر متفاوتی در پیش میگیره؟ احتمالا یکی از جنجالیترین دبیوهای فصل رو در پیش داریم.
متیو بلیزی در شنل (Chanel – پاریس)
بلیزی که پیش از این توی بوتگا ونتا خوش درخشیده بود حالا به شنل منتقل شده. شنلی که یکی از نمادینترین خونههای مد جهانه. این دبیو از جنبههای زیادی حساسه. شنل برندیه با سنتهای محکم، انتظارهای بالا و مشتریهایی وفادار. اینکه بلیزی با نگاه مدرن، موفق به بازسازی شنل بشه یا نه، هم برای این برند یه پرسش حیاتیه هم برای آیندهی خودش.
پیر پائولو پیچولی در بالنسیاگا (Balenciaga – پاریس)
پیچولی بعد از ترک والنتینو، حالا جایگزین دمنا در بالنسیاگا شده. مهاجرت از اون فضا و حالوهوای شاعرانهی والنتینو به رویکرد رادیکال، پستاپوکالیپتیکی و گاهی هم کنایهآمیز دمنا، برای بعضیامون یه چرخش عجیب بهنظر میرسید. آیا پیچولی بالنسیاگا رو آرامتر، زیباشناسانهتر و انسانیتر میکنه؟ یا نه، کاملا زیرساختش رو تغییر میده؟ این دبیو بدون شک یکی از پربینندهترینهای فصل خواهد بود.
همچنین بخوانید: مدیر خلاقیت بالنسیاگا عوض شد!
جاناتان اندرسن در دیور (Dior – پاریس)
برای اولین بار، جاناتان اندرسن (طراح تحسینشدهی Loewe) مسئول طراحی لباس زنانه برای دیور شده. اندرسن با ایدههای تجربی، توجه به هنر معاصر و هنجارشکنی خلاقانهاش شناخته میشه. دیور که طی چند فصل اخیر نقدهایی از جهت تکرار و عدم خلاقیت دریافت کرده، قراره بهدست طراح بسیار مفهومیتری بیفته. این حرکت ممکنه برند رو از نو متولد کنه. باید منتظر نمایشها مد پاییز این برند باشیم تا ببینیم چی برامون پختن.
گلن مارتنز در مارژلا (Maison Margiela – پاریس)
بعد از موفقیت خیرهکنندهی مجموعههای کوتور، حالا نوبت به دبیوی گلن مارتنز در لاین آمادهپوشیدن (Ready-to-Wear) مارژلا رسیده. مارتنز که بهخاطر نگاه ساختارشکن، علاقه به فرمهای عجیب و زبان بصری دیکانستراکتشدهاش شناخته میشه، احتمالاً فضای آمادهپوشیدن برند رو به سمتی بسیار جسورانهتر هدایت خواهد کرد.
دوران لانتینک در ژان پل گوتیه (Jean Paul Gaultier – پاریس)
لانتینک یه طراحی هلندیه که پیشینهای قوی در طراحی مفهومی و پایدار داره. لانتینگ این فصل در قالب طراح مهمان برای ژان پل گوتیه فعالیت میکنه. این برند از زمان بازنشستگی گوتیه، با طراحان مهمان کار کرده و حالا حضور لانتینک (که ذهنی آوانگارد و ساختارشکن داره) میتونه اجرای خاصی رقم بزنه. احتمالش هست که لباسهایی با فرمهای غافلگیرکننده، مواد بازیافتی و روایتهایی در مورد بدن و جنسیت ببینیم.
جک مککالو و لازارو هرناندز در لوئوه (Loewe – پاریس)
بنیانگذاران سابق برند Proenza Schouler حالا بهعنوان طراحان جدید لوئوه معرفی شدن. بعد از دورهی موفق جاناتان اندرسن، حالا نوبت این دو طراح نیویورکیه که این برند اسپانیایی رو از زاویهای تازه ببینن. حضور این ترکیب میتونه لوئوه رو به ترکیبی بین نگاه شهری آمریکایی و هنر اروپایی تبدیل کنه. این ایدهایه که اگر خوب اجرا بشه، برند رو وارد مرحلهی جدیدی میکنه.
میگل کاسترو فریتاس در موگلر (Mugler – پاریس)
موگلر همیشه فضایی برای اجراهای تئاتری، فرمهای اغراقشده و پرفورمنس بوده. فریتاس که سابقهی فعالیت در چند برند اروپایی رو داره، حالا قراره زبان طراحی موگلر رو از نو بنویسه. آیا اون فرمهای بدنی تهاجمی که از دیرین در موگلر بودن حفظ میشن یا سبک نرمتری پیش روئه؟
کلام آخر
فصل پیشرو یه زمان طلاییه (و نارنجی. و زرد و قرمز. و حتی هنوز کمی سبز) برای دیدن و یادگرفتن، چون تعداد نمایشهای مد پاییز ۲۰۲۵ اونقدر زیاده که میتونید حسابی سلیقهتون رو بسنجید، طیف پیش روی نگاهتون رو وسعت بدید و از دل همین مقایسهها، فهم شخصیتری از مد برای خودتون بسازید.
اگر دانشجو یا حرفهای این حوزه هستید، سعی کنید با یه چارچوب تحلیلی جلو برید. تناسبها، خط برش، ریتم حرکت پارچه، نسبت اجرا و لباس و پاسخدادن لباس به «نیاز» امروز رو بسنجید. این نگاه، بهمرور (اگر با آموزش همراه بشه!) شما رو از یک علاقمندِ دنبالهرو به صاحبنظر تبدیل میکنه. فشن یک زبان بصریه که با تمرین خواناتر میشه.
و اگر تو حیطه طراحی لباس یا عکاسی فشن کار میکنید، بد نیست بدونید میتونید تا پایان شهریور «دوره جامع فتوشاپ همراه با تکنیکهای هوش مصنوعی» رو با هزینهٔ حمایتی ۲,۴۰۰,۰۰۰ تومان (بهجای ۳,۹۰۰,۰۰۰ تومان) پیشثبتنام کنید.
دوره از مهر شروع میشه. راستش ما به این ماه مهر خیلی امید داریم. فکر میکنیم همزمان با ریختن برگها، ما هم یه دور خودمون رو از تمام ناراحتیها، ناامیدیها، بیقراریها و بیثباتیها میتکونیم و آماده میشیم که تو گذر زمان، یه بار دیگه از نو میوه بدیم. باور داریم این پاییز همون فصلیه که فرصت ساختن مسیرهای آموزشی جدید، جمعوجور کردن پورتفولیوها و هماهنگشدن با ریتم نمایشهاست. اگر قرار باشه از این همه ایده و اجرا به نتیجهی حرفهای برسیم، ابزار و روش کار تمیز، لازمهی راهه.